Deja Vu: Γιατί ο χρόνος επαναλαμβάνεται;

Rate this post

Τι ακριβώς είναι το συναίσθημα deja vu και ποια η σχέση του με τις παραφυσικές εμπειρίες; Το γνωρίζατε ότι υπάρχουν 3 διαφορετικά είδη deja vu; Τι επιστημονικά πειράματα έχουν γίνει πάνω στο φαινόμενο και ποια τα συμπεράσματα τους; Το γνωρίζατε ότι 1 στους 2 ανθρώπους έχει βιώσει έστω μία φορά στη ζωή του σχετική εμπειρία;

    [fb_button]Deja VuΟ Νικόλαος Κουμαρτζής μας παρουσιάζει το φαινόμενο στην ολότητα του, μέσα από μία σπάνια αλλά και σύγχρονη βιβλιογραφία, παρουσιάζοντας παράλληλα για πρώτη φορά στην Ελλάδα σύγχρονα σχετικά επιστημονικά πειράματα και στηριζόμενος σε papers της παλαιότερης βιβλιοθήκης ψυχικών ερευνών στον κόσμο (Βρετανική Εταιρία Ψυχικών Ερευνών).

    Τι είναι Deja vu και τι δεν είναι;
    Ο όρος deja vu είναι γαλλικός και σημαίνει «αυτό το έχω ξαναδεί». Πιο σπάνια, για το ίδιο φαινόμενο χρησιμοποιείται ο αγγλικός όρος paramnesia που σαφώς προέρχεται από την ελληνική λέξη «παραμνησία».
    Ως λέξη πρωτοεμφανίστηκε από τον Emile Boirac(1851- 1917), έναν Γάλλο ερευνητή με έντονο ενδιαφέρον για τις ψυχικές έρευνες, στο βιβλίο του L’ Avenir des sciences psychiques(Το Μέλλον των Ψυχικών Ερευνών). Το σύγγραμμα του αποτελούσε επέκταση μίας εργασίας που είχε ολοκληρώσει όταν ακόμα ήταν προπτυχιακός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Chicago.Τι ακριβώς όμως είναι μία deja vu εμπειρία; Είναι η αίσθηση ενός ανθρώπου ότι ένα γεγονός που τώρα βλέπει/ βιώνει/ ακούει έχει επαναληφθεί στο παρελθόν. Έτσι, η εν λόγω εμπειρία συνοδεύεται συχνά από ένα έντονο αίσθημα οικειότητας, αλλά κυρίως από ένα δεύτερο- και συχνά πιο έντονο- αίσθημα παραδοξότητας.

    Η ιδιαιτερότητα όμως της εν λόγω εμπειρίας ώστε να οριστεί ως παραφυσικό φαινόμενο, δεν είναι ότι ένα γεγονός μοιάζει να επαναλαμβάνεται, αλλά το ιδιαίτερο αίσθημα που συνοδεύει την αίσθηση αυτή: είναι η έντονη πεποίθηση ότι κάτι δεν πάει καλά , ότι αυτό που αισθάνομαι είναι αδύνατο να συμβαίνει. Κατά τη βίωση ενός deja vu συχνά αισθανόμαστε ότι δεν είναι δυνατόν να έχουμε ξαναζήσει την εν λόγω στιγμή, όσο έντονα και να νιώθουμε οικειότητα.

    Δηλαδή, αρκετές φορές μπορεί να αισθανόμαστε έντονη σύγχυση με ερωτήσεις του τύπου:Έχω ξαναδιαβάσει το εν λόγω βιβλίο; ή Έχω ξαναδεί την εν λόγω ταινία;. Η σύγχυση όμως αυτή δεν εμπεριέχει την αίσθηση της παραδοξότητας. ’λλωστε, είναι φυσικό ένας άνθρωπος που έχει διαβάσει εκατοντάδες βιβλία ή κάποιο βιβλίο πριν αρκετά χρόνια, να μην θυμάται τίποτα από αυτό.
    Η σύγχυση όμως αυτή σε καμία περίπτωση δεν είναι deja vu.

    Τα 3 Είδη Deja vu: Deja vecu – Deja senti – Deja visite.
    Τα παραπάνω ίσως είναι οτιδήποτε έχετε ακούσει ποτέ για την ιδιαίτερη αυτή εμπειρία. Δυστυχώς όμως είναι εξαιρετικά, ίσως και επικίνδυνα, ελλιπείς. Κατ’ αρχήν, αυτό που ονομάζουμε Deja vu δεν είναι deja vu, παρά μία κατηγορία αυτού. Ας τα πάρουμε όμως με τη σειρά..

    Σύμφωνα με τον Arthur Funkhouser, στο paper Three Types of deja vu(Funkhouser, A., 1996), υπάρχουν τριών ειδών εμπειρίες deja vu, οι deja vecu, deja senti και deja visite.
    H deja vecu μεταφράζεται ως «αυτό το έχω ξαναζήσει» και σχεδόν πάντα όταν ένας άνθρωπος μιλάει για deja vu εννοεί deja vecu. Βέβαια, μία τέτοια γενίκευση και ταυτοποίηση των δύο όρων είναι απόλυτα λανθασμένη. Τι ακριβώς όμως είναι μία deja vecu εμπειρία; Κατ’ αρχήν, εμπεριέχει κάτι πολύ περισσότερο από ότι απλά οπτικά ερεθίσματα, γι’ αυτό και η ταύτιση του με τον όρο deja vu είναι λανθασμένη. Το αίσθημα που δημιουργείται περιέχει πολύ περισσότερη λεπτομέρεια και πληροφορίες, ενώ το άτομο που το βιώνει αισθάνεται ότι τα πάντα είναι ακριβώς όπως και στο παρελθόν.

    Δηλαδή, δεν είναι απλά ότι «αυτό το έχω ξαναδεί» αλλά ότι αυτό το έχω ξαναζήσει.

    Η deja senti εμπειρία έχει να κάνει αποκλειστικά με κάποιο συναίσθημα του ανθρώπου, ενώ μεταφράζεται ως «αυτό το έχω ξανανιώσει». Σε αντίθεση με τις άλλες δύο κατηγορίες deja vu, η deja senti δεν εμπεριέχει την υποψία πρόγνωσης, είναι δηλαδή κάτι απόλυτα φυσικό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αρκετοί επιληπτικοί ασθενείς βιώνουν συχνά deja senti, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα για τις άλλες δύο περιπτώσεις.

    Τέλος, η deja visite αφορά ένα ακόμα πιο συγκεκριμένο συναίσθημα: την παράδοξη αίσθηση ότι γνωρίζουμε ένα μέρος που δεν έχουμε επισκεφτεί ποτέ στο παρελθόν. Δηλαδή, επισκεπτόμενοι π.χ. μία πόλη γνωρίζουμε πώς να κινηθούμε για να φτάσουμε στον προορισμό μας, ενώ κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο.
    Ως εμπειρία συναντάται πολύ πιο σπάνια, ενώ έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες ως εξήγηση του φαινομένου: από εξωσωματικές εμπειρίες και μετεμψύχωση, έως απλές λογικές απαντήσεις. Με το φαινόμενο έχει ασχοληθεί και ο Καρλ Γιούνγκ, στο paper On synchronicity(Συγχρονικότητα) , το 1952.

    Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ της εμπειρίας deja vecu και της deja visite είναι ότι στη μεν πρώτη κυρίαρχο ρόλο παίζει το συναίσθημα, ενώ η δεύτερη έχει να κάνει κυρίως με γεωγραφικές και χωρικές διαστάσεις. Η πιο συχνή και ενδιαφέρουσα περίπτωση deja vu είναι η deja vecu, κάτι που υποδηλώνεται και από το πλήθος των ερευνών, πειραμάτων και μελετών που έχουν αφιερωθεί στην εξήγηση του φαινομένου.

    1 Στους 2 Ανθρώπους Έχει Βιώσει Deja vu!
    Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ως φαινόμενο παρατηρήθηκε πριν αρκετούς αιώνες, πιθανόν συνόδευε τον άνθρωπο και από την αρχή της πορείας του. Ως εκ τούτου, υπάρχει πλήθος παλαιότερων ερευνών πάνω στο φαινόμενο και όλες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: 1 στους 3 ανθρώπους έχει βιώσει deja vu!

    Κατ’ αρχήν, η πρώτη αφορά που η επιστημονική κοινότητα ασχολήθηκε μαζί του ήταν μόλις το 1890, όταν ο Lach- Szyrma παρουσίασε περιπτώσεις τέτοιων εμπειριών.
    Ο McKellar το 1954, από τις πρώτες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν πάνω στο φαινόμενο, κατέληξε ότι το 23% των συμμετεχόντων του είχαν βιώσει deja vu. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 182 φοιτητών του πανεπιστημίου του Aberdeen.

    Το παραπάνω ποσοστό εκτοξεύθηκε στα ύψη λίγα χρόνια αργότερα, όταν το 1966 ο C.E. Green παρουσίασε τα αποτελέσματα παρόμοιας έρευνας πάνω σε 115 φοιτητές του πανεπιστημίου του Southampton. Σύμφωνα με το paper που εξέδωσε, το 80% των ερωτηθέντων είχε βιώσει έστω και μία φορά στη ζωή του deja vu!

    Το 1985, σχετική έρευνα του Haraldsson έδειξε ότι το 64% των Βρετανών και το Ισλανδών έχει βιώσει εμπειρία deja vu, ενώ υπολόγισε ότι το αντίστοιχο ποσοστό για τις Η.Π.Α. αγγίζει το 60%! Το 1991, οι Gallup και Newport υπολόγισαν ότι το παραπάνω ποσοστό στο 56%. Πιο πρόσφατα, το 1992, πραγματοποιήθηκε σχετική έρευνα από τον T. C. Gaynard με δείγμα μαθητές του Wyke College του Kingston, ηλικίας 16 με 19 ετών. Τα συμπεράσματα του; Από το σύνολο των μαθητών που βίωσαν κάποια παραφυσική εμπειρία, το deja vu ήταν το πλέον διαδεδομένο: 35.9%!

    Τέλος, μόλις το 1999, σχετική έρευνα της Shari A. Cohn σε δείγμα 208 ατόμων από την Σκωτία, τη Βρετανία, την υπόλοιπη Ευρώπη, τη Νότιο Αμερική και άλλες περιοχές της υφηλίου, υπολόγισε ότι το ποσοστό των ανθρώπων που βιώνουν εμπειρίες deja vu ανέρχεται στο 66%, με το 12% να μην είναι σίγουροι και μόνο το 19% των ερωτηθέντων να απαντάνε όχι!

    Επιστημονική Προσέγγιση: Γιατί Δεν Είναι Εφικτή;
    Έχοντας υπόψη μας τα παραπάνω, δηλαδή ότι ως φαινόμενο βιώνεται από την πλειοψηφία των ανθρώπων και ότι έχει παρατηρηθεί από τις απαρχές της ιστορίας μας(υπάρχουν αρκετές αναφορές σε παλαιότερα κείμενα), είναι φυσικό να αναρωτηθούμε γιατί δεν αποτέλεσε μέχρι σήμερα αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και πειραματισμού. Και όντως, πέρα από τις αρκετές- στατιστικής φύσεως- έρευνες που παρουσιάσαμε παραπάνω, λιγοστές πραγματικά φορές οι εν λόγω εμπειρίες έχουν αποτελέσει αντικείμενο πειραματισμού. Γιατί λοιπόν;
    Η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή και έχει να κάνει με τη φύση των εμπειριών. Το deja vu δεν βιώνεται κατά παραγγελία, αντιθέτως μάλιστα εμφανίζεται πάντα σε τελείως απρόσμενες στιγμές, με αποτέλεσμα να είναι σχεδόν αδύνατη η μελέτη του σε εργαστηριακό περιβάλλον.
    Οπότε, η μοναδική επιστημονική προσέγγιση που μπορεί να πραγματοποιηθεί, έως τη στιγμή που θα ανακαλυφθεί τρόπος πρόκλησης εμπειριών deja vu, είναι η καταγραφή εμπειριών και οι στατιστικές έρευνες όσο το δυνατόν περισσότερων πληθυσμών.

    Ασθένεια, Παρενέργεια Φαρμάκων ή Ανωμαλία των Νευρώνων;
    Κάπως έτσι, δημιουργήθηκε πρόσφορο έδαφος για ανάπτυξη δεκάδων θεωριών στην προσπάθεια εξήγησης του παράδοξου αυτού φαινομένου, από αρκετά επιστημονικά πεδία.
    Για παράδειγμα, έχει παρατηρηθεί μία έντονη ομοιότητα μεταξύ εμπειριών deja vu και διάφορων κλινικών ασθενειών, όπως κάποιες μορφές σχιζοφρένειας. Η πιο ισχυρή πάντως σύνδεση έχει γίνει μεταξύ deja vu και παροδικής επιληψίας του λοβού(αγγλ. temporal lobe epilepsy), κάτι που οδηγεί αρκετούς επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι είναι αποτέλεσμα νευρολογικής ανωμαλίας. Τι σημαίνει αυτό; Οι περισσότεροι άνθρωποι υποφέρουν συχνά από μικρές(μη παθολογικές) επιληπτικές κρίσεις, μερικές εκ των οποίων κατά πάσα πιθανότητα ευθύνονται και για τις εμπειρίες deja vu.

    Επίσης, έχει αποδειχθεί κλινικά ότι η παράλληλη χρήση συγκεκριμένων φάρμακων αυξάνει τις πιθανότητας βίωσης εμπειρίας deja vu. Μόλις το 2001, οι Taiminen και Jaaskelainen ανέφεραν την περίπτωση ενός, κατ’ άλλα υγιή, άνδρα που άρχισε να βιώνει έντονα και αλλεπάλληλα deja vu όταν ξεκίνησε φαρμακευτική αγωγή με αμανταδίνη και φενυλοπροπανολαμίνη(amantadine και phenylpropanolamine) για να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα γρίπης που τον ενοχλούσαν. Στηριζόμενοι σε παλαιότερες έρευνες, οι δύο ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το deja vu είναι αποτέλεσμα υπερδοπανιμεργικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο.

    Από την άλλη, προς τα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα, αναπτύχθηκε η θεωρία ότι οι εμπειρίες deja vu είναι αποτέλεσμα της ετεροχρονισμένης ενεργοποίησης των νευρώνων. Ο παραπάνω ετεροχρονισμός παραπλανούσε τον εγκέφαλο, ο οποίος πίστευε ότι δεχόταν πανομοιότυπο ερέθισμα για δεύτερη φορά, ενώ στην πραγματικότητα λάμβανε το ίδιο ερέθισμα με μία μικρή καθυστέρηση. Η πιο διαδεδομένη θεωρία που στηρίχθηκε στην παραπάνω παραδοχή ήταν αυτή της οπτικής καθυστέρησης, η οποία εξηγούσε το φαινόμενο deja vu ως αποτέλεσμα της καθυστερημένης μεταφοράς από ένα μάτι ενός οπτικού ερεθίσματος σε σχέση με το δεύτερο. Έτσι, το ίδιο ερέθισμα έφτανε στον εγκέφαλο με καθυστέρηση χιλιοστών δευτερολέπτου, η οποία όμως ήταν αρκετή ώστε να παραπλανήσει τη συνείδηση και να δημιουργήσει μία παράδοξη αίσθηση οικειότητας: δηλαδή φαινόμενο deja vu. Η παραπάνω θεωρία όμως κατέρρευσε όταν παρουσιάστηκαν περιπτώσεις βίωσης deja vu από τυφλούς!

    Deja vu: Μία ‘Aγνωστη Ικανότητα του Ανθρώπου;
    Παράλληλα όμως με τις θεωρίες της καθεστηκυίας επιστήμης, αναπτύχθηκαν και ορισμένες προερχόμενες από το χώρο των ψυχικών ερευνών και της παραψυχολογίας, ιδιαίτερα διαδεδομένος και αποδεκτός σε χώρες της Βρετανίας και της Αμερικής.Έτσι, αρκετοί επιστήμονες συνέδεσαν την εμπειρία με φαινόμενα πρόγνωσης, διόρασης ή υπεραισθητικών αντιλήψεων, ενώ η πλειονότητα της επιστημονικής κοινότητας των ψυχικών ερευνών είδαν το φαινόμενο deja vu ως την αδιαμφισβήτητη απόδειξη ύπαρξης ψυχικών ικανοτήτων στην πλειονότητα των ανθρώπων.

    Από την άλλη, μικρότερος αριθμός ερευνητών υποστηρίζουν ότι το deja vu στην πραγματικότητα είναι προσπέλασης της μνήμης των ονείρων! Σύμφωνα με το σκεπτικό της εν λόγω θεωρίας, τα όνειρα- όπως και κάθε άλλο σημαντικό ερέθισμα- αποθηκεύονται στην μακροπρόθεσμη μνήμη.
    Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να θυμηθούν την πλειονότητα των ονείρων που έχουν δει, εντούτοις ένας άνθρωπος που ονειρεύεται παρουσιάζει δραστηριότητα στο κομμάτι του εγκεφάλου του όπου βρίσκεται η μακροπρόθεσμη μνήμη. Έτσι, πιθανόν ένα όνειρο μπορεί να προσπεράσει τη μικροπρόθεσμη μνήμη, προσπελαύνοντας κατ’ ευθείαν τη μακροπρόθεσμη. Με λίγα λόγια, το συναίσθημα του deja vu μπορεί να προκληθεί εξαιτίας μίας ανάμνησης ενός ξεχασμένου ονείρου, το οποίο φέρει αρκετά κοινά στοιχεία με την κατάσταση που βιώνει εκείνη τη στιγμή το άτομο.
    Κάπως έτσι, αρκετοί ερευνητές συνέδεσαν την εμπειρία deja vu με το φαινόμενο deja reve, που σημαίνει «αυτό το έχω ονειρευτεί».

    To Deja vu Αναδημιουργήθηκε σε Εργαστήριο!
    Όπως όμως ήδη προείπαμε, όλα τα παραπάνω δεν είναι παρά θεωρίες που αναπτύχθηκαν στην προσπάθεια του ανθρώπου να βρει απαντήσεις γύρω από ένα φαινόμενο που δεν μπορεί να μελετήσει πειραματικά. Σαν μία ψηλάφηση δηλαδή στα τυφλά! Και όμως, μόλις πριν λίγους μήνες, στις 21 Ιουλίου 2006, μία ανατρεπτική είδηση αναμεταδόθηκε από το ειδησεογραφικό δίκτυο του BBC News: «Εμπειρίες Deja vu αναδημιουργήθηκαν στο εργαστήριο!» .
    Τι σημαίνει μία τέτοια είδηση; Εφόσον κατάφεραν να αναδημιουργήσουν κατά παραγγελία την εν λόγω εμπειρία, τότε το φαινόμενο δεν μένει παρά να εισέλθει στα εργαστήρια για πειραματική μελέτη. Τέλος στις θεωρίες δηλαδή, αρχή στις πράξεις. Σύμφωνα με δημοσίευμα λοιπόν του περιοδικού New Scientist, τα μέλη του Leeds Memory Group κατάφεραν μέσω «ύπνωσης» να προκαλέσουν deja vu εμπειρίες στους συμμετέχοντες στα πειράματα. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το περιοδικό: «η δουλειά τους θα ρίξει φως σε θεμελιώδεις εργασίες της ανθρώπινης μνήμης» .

    Πως όμως κατέληξαν στην εν λόγω ανακάλυψη; Σύμφωνα με την πλειονότητα των επιστημόνων, όταν ένας άνθρωπος αναγνωρίζει ένα οικείο αντικείμενο ή πρόσωπο περνά από δύο σημαντικές διεργασίες. Αρχικά, ο εγκέφαλος προσπελαύνει τη μνήμη με σκοπό να διαπιστώσει αν το αντικείμενο που βλέπει τώρα έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν. Στη συνέχεια, αν όντως έχει παρατηρηθεί, ένα άλλο κομμάτι του εγκεφάλου αναγνωρίζει το αντικείμενο ως οικείο.
    Αυτό που κατάφεραν οι επιστήμονες του Leeds είναι να διαχωρίσουν τη δεύτερη διεργασία από την πρώτη και να προκαλέσουν τη δεύτερη μέσω «ύπνωσης». Αποτέλεσμα; Αναπαράγεται επιτυχώς στους συμμετέχοντες το συναίσθημα του deja vu για κάθε τι που παρατηρούν! Με αυτόν τον τρόπο, το παράδοξο αυτό φαινόμενο μετατρέπεται σε αντικείμενο πειραματισμού. Ο ερευνητής Akira O’ Connor, μέλος της ομάδας του Leeds, παρουσίασε τα συμπεράσματα τους στο Διεθνές Συνέδριο για τη Μνήμη στο Σύδνευ της Αυστραλίας, ενώ δήλωσε χαρακτηριστικά στο New Scientists: «Αυτό μας λέει ότι είναι δυνατόν να διαχωρίσουμε στο εργαστήριο τις δύο αυτές διεργασίες, κάτι πολύ σημαντικό στην προσπάθεια μας να αποδείξουμε ότι είναι όντως ξεχωριστές».


      Μάλιστα, οι παραπάνω ανακαλύψεις δεν άφησαν ασυγκίνητη την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Ο καθηγητής Alan Brown, ειδικός στο φαινόμενο deja vu στο πανεπιστήμιο South Methodist του Ντάλας, είπε χαρακτηριστικά: «Δεν έχω πολλές πληροφορίες για την έρευνα που διεξάγεται στο Leeds, όμως από οτιδήποτε γνωρίζω πρόκειται σίγουρα για μία σοβαρή και μεθοδική δουλειά με ένα ιδιαίτερα ανατρεπτικό αποτέλεσμα»!

      Deja Vu: Γιατί ο χρόνος επαναλαμβάνεται;

      311 Σχόλια

      1. furtdsolinopv 1 έτος ago
      2. Chantelle Nez 1 έτος ago
      3. CO2 Laser 祛痣祛疣 1 έτος ago
      4. blog here 11 μήνες ago
      5. John Deere Technical Manuals 11 μήνες ago
      6. House Plans 11 μήνες ago
      7. fashion lady gaga 11 μήνες ago
      8. House & Home Improvement 11 μήνες ago
      9. Web Design 11 μήνες ago
      10. House & Home Improvement 11 μήνες ago
      11. pier 7 fishing tips 11 μήνες ago
      12. Fashion 11 μήνες ago
      13. football galery 11 μήνες ago
      14. Hotels Near Me 11 μήνες ago
      15. Corporate Finance 11 μήνες ago
      16. Fashion 11 μήνες ago
      17. Web Design 11 μήνες ago
      18. Law & Legal 11 μήνες ago
      19. Pets 11 μήνες ago
      20. Pets 11 μήνες ago
      21. Law & Legal 11 μήνες ago
      22. Shopping And Fashion 11 μήνες ago
      23. Legal 11 μήνες ago
      24. Web Design 11 μήνες ago
      25. dmca 11 μήνες ago
      26. Emerging Technology 11 μήνες ago
      27. nail scottsdale 11 μήνες ago
      28. Home Improvement 11 μήνες ago
      29. health allergies 11 μήνες ago
      30. casino game 11 μήνες ago
      31. Health 11 μήνες ago
      32. Health And Fitness 11 μήνες ago
      33. Fashion For Passion 11 μήνες ago
      34. film streaming 11 μήνες ago
      35. porn 10 μήνες ago
      36. Travel 10 μήνες ago
      37. Dmca 10 μήνες ago
      38. News 10 μήνες ago
      39. Home Improvement 10 μήνες ago
      40. Technology 10 μήνες ago
      41. Travel & Leisure 10 μήνες ago
      42. laptops reviews 10 μήνες ago
      43. Dmca 10 μήνες ago
      44. Technology 10 μήνες ago
      45. Dmca 10 μήνες ago
      46. Travel 10 μήνες ago
      47. film vostfr 10 μήνες ago
      48. Fashion 10 μήνες ago
      49. vk streaming 10 μήνες ago
      50. streaming vf 10 μήνες ago
      51. film gratuit 10 μήνες ago
      52. streaming vf 10 μήνες ago
      53. stream complet 10 μήνες ago
      54. Woman 10 μήνες ago
      55. travel advisor 10 μήνες ago
      56. W88.com 10 μήνες ago
      57. Wedding 10 μήνες ago
      58. Website & Web Design 10 μήνες ago
      59. Travel & Leisure 10 μήνες ago
      60. stream complet 10 μήνες ago
      61. computer & technology 10 μήνες ago
      62. jual seminar kit 10 μήνες ago
      63. How to Implement Business 10 μήνες ago
      64. university 10 μήνες ago
      65. cooking 10 μήνες ago
      66. computer & technology 10 μήνες ago
      67. sewa elf jakarta 10 μήνες ago
      68. Home Improvement 10 μήνες ago
      69. Home Improvement 10 μήνες ago
      70. viagra 10 μήνες ago
      71. Home Improvement 10 μήνες ago
      72. health and cancer 10 μήνες ago
      73. hotel Bangkok 10 μήνες ago
      74. Health 10 μήνες ago
      75. News 10 μήνες ago
      76. computer product 10 μήνες ago
      77. Fashion 10 μήνες ago
      78. Free Mining Bitcoin 10 μήνες ago
      79. dog adoption 10 μήνες ago
      80. News 10 μήνες ago
      81. health personal development 10 μήνες ago
      82. Home Improvement 10 μήνες ago
      83. health sleep apnea 10 μήνες ago
      84. internet marketing services 10 μήνες ago
      85. News 10 μήνες ago
      86. Home Improvement 10 μήνες ago
      87. Health 10 μήνες ago
      88. Link 10 μήνες ago
      89. w88club 10 μήνες ago
      90. mlm marketing 10 μήνες ago
      91. Home Improvement 10 μήνες ago
      92. stream complet 10 μήνες ago
      93. shirt 10 μήνες ago
      94. Allie Haze 10 μήνες ago
      95. Web Design 10 μήνες ago
      96. Wasylow 10 μήνες ago
      97. Home Improvement 10 μήνες ago
      98. Travel & Tour 10 μήνες ago
      99. Health 10 μήνες ago
      100. La Liga Jerseys 10 μήνες ago
      101. business products and supplies 10 μήνες ago
      102. Home Improvement 10 μήνες ago
      103. Home Improvement 10 μήνες ago
      104. Home Improvement 10 μήνες ago
      105. Home Improvement 10 μήνες ago
      106. Home Improvement 10 μήνες ago
      107. DOTA 2 10 μήνες ago
      108. click here 10 μήνες ago
      109. Natural Swiss 10 μήνες ago
      110. Travel 10 μήνες ago
      111. active stem 10 μήνες ago
      112. hipster t shirts 10 μήνες ago
      113. Travel 10 μήνες ago
      114. Automotive 10 μήνες ago
      115. Fashion 10 μήνες ago
      116. scottsdale nails 10 μήνες ago
      117. Health 10 μήνες ago
      118. Health 10 μήνες ago
      119. Fashion 10 μήνες ago
      120. be wedding organizer 10 μήνες ago
      121. business products 10 μήνες ago
      122. Pets 10 μήνες ago
      123. wsaz career classifieds 10 μήνες ago
      124. Health 10 μήνες ago
      125. Utoptens 10 μήνες ago
      126. Natural Swiss 10 μήνες ago
      127. computer hardware 10 μήνες ago
      128. multiplayer shooter games 10 μήνες ago
      129. Career And Jobs 10 μήνες ago
      130. Pets 10 μήνες ago
      131. Web Design 10 μήνες ago
      132. business information 10 μήνες ago
      133. pc article 10 μήνες ago
      134. hvac 10 μήνες ago
      135. Spam 10 μήνες ago
      136. website link 9 μήνες ago
      137. the oaks at lakewood 9 μήνες ago
      138. Home Improvement 9 μήνες ago
      139. Home Improvement 9 μήνες ago
      140. Travel & Leisure 9 μήνες ago
      141. stream complet 9 μήνες ago
      142. Health & Fitness 9 μήνες ago
      143. Technnology 9 μήνες ago
      144. Travel & Leisure 9 μήνες ago
      145. stream complet 9 μήνες ago
      146. Health And Fitness 9 μήνες ago
      147. Health 9 μήνες ago
      148. Business & Finance 9 μήνες ago
      149. Business & Finance 9 μήνες ago
      150. Fashion & Shopping 9 μήνες ago
      151. Business & Finance 9 μήνες ago
      152. Education 9 μήνες ago
      153. Travel & Leisure 9 μήνες ago
      154. Business & Finance 9 μήνες ago
      155. Automotive 9 μήνες ago
      156. best beginner darts 9 μήνες ago
      157. debt relief 9 μήνες ago
      158. Health And Fitness 9 μήνες ago
      159. Health And Fitness 9 μήνες ago
      160. matka games 9 μήνες ago
      161. Sports 9 μήνες ago
      162. Business & Finance 9 μήνες ago
      163. grouphash review paying 9 μήνες ago
      164. Business & Finance 9 μήνες ago
      165. Shopping And Fashion 9 μήνες ago
      166. Home Improvement 9 μήνες ago
      167. Find out more here 9 μήνες ago
      168. Business & Finance 9 μήνες ago
      169. Technology 9 μήνες ago
      170. Sports 9 μήνες ago
      171. Business & Finance 9 μήνες ago
      172. Business & Finance 9 μήνες ago
      173. Home Improvement 9 μήνες ago
      174. Business & Finance 9 μήνες ago
      175. Business & Finance 9 μήνες ago
      176. Technnology 9 μήνες ago
      177. Food 9 μήνες ago
      178. Business & Finance 9 μήνες ago
      179. Education 9 μήνες ago
      180. Travel & Leisure 9 μήνες ago
      181. Fashion 9 μήνες ago
      182. Fashion 9 μήνες ago
      183. Health & Fitness 9 μήνες ago
      184. automotive news 9 μήνες ago
      185. Health & Fitness 9 μήνες ago
      186. Business & Finance 9 μήνες ago
      187. Computer & Technology 9 μήνες ago
      188. Health 9 μήνες ago
      189. animal pet 9 μήνες ago
      190. fashion product 9 μήνες ago
      191. Christopher Spears 9 μήνες ago
      192. cooking tips and tricks 9 μήνες ago
      193. investing business 9 μήνες ago
      194. new york sports 9 μήνες ago
      195. Neville Simonsen 9 μήνες ago
      196. investing business 9 μήνες ago
      197. painting 9 μήνες ago
      198. dating chat 9 μήνες ago
      199. health magazine 9 μήνες ago
      200. airlane tickets 9 μήνες ago
      201. Arts & Entertainment 9 μήνες ago
      202. Computer & Technology 9 μήνες ago
      203. Business 9 μήνες ago
      204. australian cuisine 9 μήνες ago
      205. Computer & Technology 9 μήνες ago
      206. music and audio 9 μήνες ago
      207. Computer & Technology 8 μήνες ago
      208. Business & Finance 8 μήνες ago
      209. vacation packages 8 μήνες ago
      210. visual art 8 μήνες ago
      211. notebook article 8 μήνες ago
      212. alternative medicine 8 μήνες ago
      213. Health & Fitness 8 μήνες ago
      214. entertainment news 8 μήνες ago
      215. Business 8 μήνες ago
      216. Dating 8 μήνες ago
      217. Travel & Leisure 8 μήνες ago
      218. visual art 8 μήνες ago
      219. healthy dinner 8 μήνες ago
      220. Car & Automotive 8 μήνες ago
      221. Real Estate 8 μήνες ago
      222. Automotive 8 μήνες ago
      223. Car & Automotive 8 μήνες ago
      224. Car & Automotive 8 μήνες ago
      225. Car & Automotive 8 μήνες ago
      226. r c i timeshare key west 8 μήνες ago
      227. Flight Tickets 8 μήνες ago
      228. teeth whitening 01960 8 μήνες ago
      229. cell phone tech salary 8 μήνες ago
      230. Women 8 μήνες ago
      231. Healthy 8 μήνες ago
      232. sports athletics store 8 μήνες ago
      233. music band na karo song 8 μήνες ago
      234. Fashion and Shopping 8 μήνες ago
      235. importance of education 8 μήνες ago
      236. Technology 8 μήνες ago
      237. arts to school 7 μήνες ago
      238. Sport 7 μήνες ago
      239. Technology 7 μήνες ago
      240. Home 7 μήνες ago
      241. Education 7 μήνες ago
      242. civil legal 7 μήνες ago
      243. advance house renovation 7 μήνες ago
      244. Google 7 μήνες ago
      245. Google 7 μήνες ago
      246. John Deere Service Manuals 7 μήνες ago
      247. navigate to these guys 7 μήνες ago
      248. Popular Technology 6 μήνες ago
      249. minecraft 6 μήνες ago
      250. situs judi dominoqq 6 μήνες ago
      251. gamefly free trial 6 μήνες ago
      252. gamefly 6 μήνες ago
      253. gamefly 6 μήνες ago
      254. minecraft download for free 5 μήνες ago
      255. minecraft download free 5 μήνες ago
      256. minecraft download for free 5 μήνες ago
      257. over here 4 μήνες ago
      258. quest bars 3 μήνες ago
      259. https://www.faytech.us 3 μήνες ago
      260. over here 3 μήνες ago
      261. SapidAgency 3 μήνες ago
      262. plenty of fish dating site 3 μήνες ago
      263. Business plan 3 μήνες ago
      264. Business world 3 μήνες ago
      265. plenty of fish dating site 3 μήνες ago
      266. natalielise 3 μήνες ago
      267. plenty of fish dating site 3 μήνες ago
      268. Honey Malizia 3 μήνες ago
      269. Business Company 2 μήνες ago
      270. Real Estate Express 2 μήνες ago
      271. Business 2 μήνες ago
      272. plenty of fish dating site 2 μήνες ago
      273. plenty of fish dating site 2 μήνες ago
      274. navigate to this web-site 2 μήνες ago
      275. you could check here 2 μήνες ago
      276. descargar facebook 2 μήνες ago
      277. What was I in my past life? 2 μήνες ago
      278. minecraft games 2 μήνες ago
      279. quest bars cheap 1 μήνα ago
      280. quest bars cheap 1 μήνα ago
      281. minecraft games 4 εβδομάδες ago
      282. quest bars cheap 2 εβδομάδες ago
      283. quest bars cheap 2 εβδομάδες ago
      284. Abel Madrueno 1 εβδομάδα ago
      285. Caroyln Nellenback 7 ημέρες ago
      286. John Deere Technical Manuals 2 ημέρες ago